25 lat w służbie sprawiedliwości społecznej

Nasze pismo ma już 25 lat! Na przełomie lat 2000 i 2001 ukazał się pierwszy numer pisma „Obywatel”, które istniało następnie przez ponad dekadę. Później, po pewnej zmianie formuły, ale z zachowaniem sporej części kadr i dotychczasowej tożsamości, zaczęliśmy w jego miejsce wydawać „Nowego Obywatela”. Teraz będziemy świętować ćwierćwiecze istnienia pism(a). Zapraszamy Was do wspólnej celebracji tej niebłahej rocznicy! Potrzebujemy także Waszego wsparcia.

Od ćwierćwiecza propagujemy wizję, w której państwo, społeczeństwo i kultura zorganizowane są wokół idei sprawiedliwości społecznej i troski o słabszych. Głównym nośnikiem naszych idei jest czasopismo założone w roku 2000. Od tamtej pory opublikowaliśmy setki tekstów i ogromną dawkę informacji na wiele tematów, nierzadko nieobecnych w debacie publicznej. Oprócz pisma wydajemy książki o tradycjach prospołecznych i współczesnych problemach, a także prowadzimy stronę internetową ze sporą dawką publicystyki. Inspirujemy, prowokujemy, zmuszamy do myślenia. Pokazujemy prospołeczne rozwiązania, sięgamy do najlepszych tradycji samoorganizacji i gospodarki społecznej, diagnozujemy cywilizacyjne problemy, wsadzamy kij w mrowisko, głosząc idee niepopularne, które po latach okazują się awangardowe i pionierskie. 

Dołącz do nas podczas obchodów 25-lecia pisma i wspomóż organizację jubileuszu. Zarezerwuj miejsce w urodzinowym Festiwalu Obywatela albo kup unikalne wydawnictwo. Z okazji 25-lecia naszego pisma będą miały miejsce dwa wydarzenia. 

Po pierwsze, 20-22 marca 2026 odbędzie się w Katowicach spotkanie jubileuszowe. Spory zestaw debat, prelekcji, wspomnień oraz zastanawiania się nad przyszłością. 

Po drugie, ukaże się wyjątkowy numer „Nowego Obywatela” – podwójnie jubileuszowy, na 25-lecie pisma oraz z okazji wydania numeru setnego. Numer 100 będzie miał ok. 500 stron – wybór ponadczasowych artykułów publikowanych w „Obywatelu” od roku 2000 przez pierwszą dekadę istnienia pisma. Ukazały się one wyłącznie w niskonakładowej postaci papierowej dawno temu, nie są w żaden sposób dostępne online. 

Jak się to zaczęło?

W sierpniu 2000 roku grupa działaczy społecznych i publicystów prasy społecznej i ekologicznej spotkała się w Szczawnie-Zdroju żeby omówić utworzenie nowego pisma. Pomysł dojrzewał przez wiele miesięcy, ale to właśnie wtedy zapadła decyzja, że założymy wspólnie nowe pismo pod nazwą „Obywatel”. Tamten czas wspominał, w wywiadzie opublikowanym na 10-lecie istnienia pisma, Remigiusz Okraska – redaktor naczelny: 

„W sposób zupełnie spontaniczny w ciągu kilku lat uformował się krąg ludzi myślących podobnie – dla których ważna była ekologia, którzy krytykowali neoliberalny kapitalizm i globalizację, ale także polski model dyskursu publicznego, polegający na tym, że Gazeta Wyborcza pokazywała palcem, kto może w nim uczestniczyć, a kto nie. Drażniła nas intelektualna mizeria polskiej sceny politycznej, debaty publicznej, rynku prasy – choć wówczas to wszystko było o niebo lepsze niż obecnie”.

Już po dziesięciu latach czuliśmy, że to, co robimy, ma duże znaczenie. Może nie masowe, ale na pewno kształtujące postawy przyszłych liderów opinii publicznej i polityki. Dziś inspirację treściami publikowanymi w „Nowym Obywatelu” wspomina wiele osób, w tym ciekawi i ważni uczestnicy debaty publicznej i jej rozmaitych sfer. 

Pobierz i przeczytaj publikację przygotowaną 15 lat temu - na jubileusz 10-lecia Obywatela. 

Ewolucja

Przez 25 lat zespół redakcyjny i grono autorów zmieniały się, pismo wraz ze swoimi twórcami dojrzewało ideowo, merytorycznie i wizualnie. Z kilkudziesięciostronicowego, robionego chałupniczo pisemka w estetyce młodzieżowo-kontrkulturowej stało się pismem czytanym i polecanym na uczelniach wyższych, cytowanym przez think tanki i wybitnych specjalistów w szerokim zakresie wiedzy społeczno-gospodarczej. 

Dojrzewali redaktorzy i autorzy, zmieniali się też czytelnicy, ewoluowały proponowane przez nas tematyka i forma wypowiedzi. Jednak przez lata nie zmieniło się jedno – odwaga i stanowczość głoszonych idei, zawsze jednoznacznie prospołeczne poglądy, zawsze w imieniu wspólnoty i w kontrze do oligarchii i interesów wielkiego biznesu i zblatowanej z nim polityki. Nie interesowały nas etykietki typu „lewica” czy „prawica”. Zawsze patrzymy na efekt – komu służy dane rozwiązanie prawne i organizacyjne. Zawsze stajemy w obronie słabszych, po stronie wspólnoty, bez względu na panujące mody i trendy.   

Tematy

Patrząc wstecz nie mamy złudzeń, że „Nowy Obywatel” jest pismem awangardowym i pionierskim. Może dlatego nadal niszowym, bo zawsze pisaliśmy o tematach, które ówcześnie nie są jeszcze widoczne, ich skala nie jest znacząca, a ich rozumienie wykracza poza powszechną publicystykę i medialną papkę. 

W jubileuszowym wydawnictwie znajdziesz więc teksty ponadczasowe, których znaczenie możemy ocenić dziś, bo sygnalizowane przez nas problemy widać po latach jak na dłoni. Ponieważ pamięć ludzka jest zawodna, to nawet sami – przygotowując tę publikację – pocieraliśmy oczy ze zdumienia widząc, w którym roku pisaliśmy o takich tematach jak np. negatywne skutki neoliberalizmu, transport zbiorowy, niezależność energetyczna od Rosji, konieczność polityki socjalnej, obrona wsi i rolnictwa, planowanie przestrzenne, wspieranie praw pracowniczych, nierówności regionalne i zapaść prowincji, polityka mieszkaniowa, krytyka rozmaitych patologii (to u nas ukazał się np. pierwszy w Polsce tekst o przestępczym procederze warszawskiej „reprywatyzacji”) i wiele innych. Mało kto wtedy pisał o tym w ogóle, a jeszcze mniejszej liczbie osób i inicjatyw starczyło zapału i odwagi na dłużej. Za to w ostatnich latach obrodziło ludźmi, którzy zachowują się jak znawcy czy odkrywcy takich tematów, ale przez długie lata nic o tym nie świadczyło. W nadchodzących miesiącach nie tylko przypomnimy wybrane dawne teksty w postaci wydawnictwa jubileuszowego, ale także opublikujemy wiele innych ówczesnych artykułów i wywiadów na naszej stronie internetowej.

Już dziś zachęcamy do przedsprzedażowego zakupu publikacji zawierającej wiele ponadczasowych artykułów. Pierwsze 200 osób, które zamówi jubileuszowe wydawnictwo, otrzyma egzemplarz ręcznie numerowany i z odręcznym podpisem redaktora naczelnego.   

Zapraszamy i zachęcamy także do spotkania się z nami na żywo!

Zarezerwuj czas w weekend 20-22 marca 2026 roku, zamów już dziś wejściówkę na urodzinowy Festiwal Obywatela. Liczba wolnych miejsc jest ograniczona, nie zwlekaj! Wstępny zarys programu znajduje się poniżej.

Zapraszamy na jubileusz!

Spotkajmy się w dniach 20-22 marca 2026 w Katowicach. Dokładne miejsce podamy na przełomie stycznia i lutego. 

Jeśli należysz do pokolenia młodych czytelników, to przed tobą może jedyna okazja do spotkania w jednym miejscu twórców i autorów Nowego Obywatela. Jeśli czytasz nas od lat, to dla Ciebie szansa do powrotu do czasów młodości, kiedy wszystko wydawało się prostsze i lepsze :-)  

Jedno jest pewne – po 25 latach aktywności na wielu płaszczyznach możemy spodziewać się w jednym miejscu i o jednym czasie wyjątkowej mieszanki idei, praktycznej wiedzy, oryginalnych myśli, charyzmatycznych charakterów, wrażeń i wiedzy. Trzy dni dyskusji, interakcji, emocji i wspomnień, które pozostaną z nami na całe życie.   

Jeśli współtworzyłeś/współtworzyłaś z nami Magazyn Obywatel, Nowego Obywatela lub inne inicjatywy Stowarzyszenia Obywatele Obywatelom, to nie możesz przegapić tej imprezy. Jubileusz pisma to znacznie więcej niż spotkanie klasowe po latach. Łączyły nas idee, emocje, wspólna walka, wspólnie wylane „krew, pot i łzy” w imię lepszej, bardziej sprawiedliwej Polski. Co się udało osiągnąć, z czego możemy być dumni, co poszło inaczej niż mogliśmy się spodziewać? Spotkajmy się po latach, żeby wspólnie powspominać i pomarzyć o lepszej przyszłości – jeśli już nie dla nas, to dla przyszłych pokoleń!

Dla wszystkich współtwórczyń i współtwórców Obywatela przygotowaliśmy urodzinowy pakiet premium w połowie ceny. Przyjedź na spotkanie i odbierz jubileuszowe wydawnictwo! 

Program jubileuszu

20 marca (piątek):

godz. 18-20 – Ćwierć wieku za nami – o długich latach edycji „Obywatela” i „Nowego Obywatela” w pytaniach, odpowiedziach, wspomnieniach, pokazach archiwalnych filmów, nagrań itp. – Remigiusz Okraska, Szymon Surmacz

Po godz. 20 – nieformalna impreza integracyjna

21 marca (sobota): [UWAGA: w sobotnim programie prawdopodobnie wezmą udział jeszcze 2-3 dodatkowe osoby, program będzie aktualizowany]

Godz. 11-13 – debata „Czy lewica ma jeszcze sens?”

Udział wezmą:

• Paulina Matysiak – lewicowa posłanka z Kutna.

• Barbara Słania – socjolożka, członkini partii Razem od 2015, działaczka tej partii na Górnym Śląsku i w Zagłębiu

• Dawid Kujawa – lewicowy krytyk literacki, autor książki „W myśl praw geometrii. Jak lewica przestała się martwić i pokochała logikę towarową”. 

• Rafał Woś – dziennikarz, publicysta społeczno-ekonomiczny, autor kilku książek o lewicowej wymowie, zastępca redaktora naczelnego „Tygodnika Solidarność”.

• Jarosław Niemiec – elektromonter, wieloletni działacz społeczny, przewodniczący struktur Związku Zawodowego „Przeróbka” w kopalni Bogdanka. 

Godz. 13:00-15:00 – debata „Praca i wyzysk naszych czasów”

Udział wezmą:

• Katarzyna Jamróz – przewodnicząca związku zawodowego Sierpień ’80 w zakładzie Valeo w Chrzanowie, liderka niedawnego strajku w zakładach Valeo.

• prof. Anna Musiała – profesor nauk prawnych, specjalistka w zakresie prawa pracy, autorka kilku książek poświęconych krytyce liberalnej wizji traktowania pracowników.

• Michał Lewandowski – wieloletni działacz związkowy, obecnie przewodniczący związku zawodowego OPZZ Konfederacja Pracy.

• Roman Rostek – konsultant ds. komunikacji i zarządzania, szczególnie zainteresowany wpływem zmian technologicznych (w tym AI) na świat pracy.

• Danuta Kędzierska – certyfikowany audytor socjalny, zajmuje się badaniem przestrzegania praw człowieka w prywatnych zakładach pracy w Polsce i zagranicą.

Godz. 15:00-17:00 – debata „Populizm dzisiaj – problem, rozwiązanie czy przejaw rozpadu społeczeństwa”

Udział wezmą:

• prof. Małgorzata Jacyno – dr hab. nauk społecznych, profesor Wydziału Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego.

• Kacper Kita – publicysta, redaktor portalu Nowy Ład, autor książek o francuskich prawicowych populistach.

• Michał Rydlewski – doktor habilitowany, etnolog, filozof, literaturoznawca, autor książek i tekstów m.in. o pogardzie elit wobec ludu i o liberalnej „chamofobii”.

• Wawrzyniec Rymkiewicz – filozof, doktor habilitowany, redaktor naczelny pisma „Kronos”.

• Jan Śpiewak – aktywista, zwalcza i nagłaśnia elitarne przekręty słowem i czynem, autor kilku książek na ten temat.

Godz. 17-19 – debata „Polska B dzisiaj i jutro”

Udział wezmą:

• Magdalena Okraska – pracownica socjalna w Cieszynie, redaktorka „Nowego Obywatela”, autorka dwóch książek o Polsce B przeoranej przez liberalną „transformację”.

• Jacenty Dędek – fotograf, dokumentalista, autor m.in. wieloletniego projektu „Portret Prowincji” (i albumu o tym samym tytule) dokumentującego realia małych miejscowości oraz „Credo / 42-200” dokumentującego jego rodzinną Częstochowę.

• Kacper Leśniewicz – dziennikarz, autor wielu tekstów o Polsce B, w 2019 r. nominowany do Nagrody Grand Press za tekst „Elity patrzą na wieś”, pisze doktorat o granicach symbolicznych klasy ludowej w Polsce.

• Szymon Surmacz – współzałożyciel „Obywatela”, członek redakcji „Nowego Obywatela”, od 2012 mieszka w niewielkiej gminie Leśna, od 8 lat jest jej burmistrzem.

• Karol Trammer – redaktor naczelny pisma „Z Biegiem Szyn”, jeden z prekursorów nagłaśniania problemu wykluczenia transportowego prowincji, autor dwóch książek o kolei w Polsce.

Godz. 19-21 – debata „Co z tą cywilizacją? – o wyzwaniach i zagrożeniach teraz i w przyszłości”

Udział wezmą:

• Prof. Monika Kostera – socjolożka, specjalistka ds. nauk o zarządzaniu, autorka wielu tekstów i książek analizujących u krytykujących wpływ neoliberalnego kapitalizmu na społeczeństwo i jednostki.

• Gabriela Lisowska – publicystka, autorka projektu Paryżewo, założycielka i redaktor naczelna kwartalnika kulturalnego „Paryżewo”, prowadzi podcast TW: Lisowska.

• Mateusz Piotrowski – działacz społeczny i ekologiczny, współtwórca inicjatywy Pacjent Europa, autor licznych tekstów o współczesnych problemach społeczno-cywilizacyjnych.

• Radosław Stupak – ma doktorat z psychologii, naukowo zajmuje się szeroko rozumianym zdrowiem psychicznym oraz jego uwarunkowaniami społecznymi i kulturowymi.

• Piotr Trudnowski – analityk i komentator wielu współczesnych zjawisk i problemów, w latach 2018-2023 prezes Klubu Jagiellońskiego.

Od godz. 21.30 nieformalna impreza integracyjna w Pubie Hospoda, ul. Gliwicka 6, Katowice

22 marca (niedziela):

Godz. 11:00 – spotkanie dyskusyjno-warsztatowe

Liczba zaproszeń na jubileusz jest ograniczona wielkością sali. Jeśli chcesz mieć pewność, że weźmiesz udział w spotkaniu urodzinowym, zarezerwuj miejsce już dziś! 

Dlaczego zbieramy pieniądze? Bo ich nie mamy. „Obywatel” i „Nowy Obywatel” to zawsze były inicjatywy niezamożne. Bazowały w znacznej mierze na pracy społecznej, po godzinach, a ich budżety były i do dzisiaj są mizerne na tle rozmaitych innych niewielkich czasopism o podobnym zasięgu. Nie stoją za nami bogaci, nie dostajemy uznaniowych pieniędzy od biznesu, polityków, zagranicznych czy krajowych fundacji itp. Środki, które my mamy na rok, inne podobne pisma wydają w miesiąc. „Nowy Obywatel” to jedno z niewielu małych pism, które w całości utrzymuje się ze sprzedaży i darowizn sympatyków. 

Zrzutka – progi wsparcia

Już za dwie dychy możesz nas wesprzeć i zarazem wziąć udział w ciekawej imprezie – patrz punkt nr 7 poniżej:

1. Wspomóż organizację jubileuszu darowizną

Wpłać 40 zł

Nie możesz przyjechać na urodziny, ale duchem jesteś z nami? Wpłać cegiełkę 40 zł na organizację imprezy, a otrzymasz jubileuszowe wydawnictwo w formie ebooka. 

2. Wydawnictwo jubileuszowe

Wpłać 55 zł

Kup w przedpłacie jubileuszowy numer „Nowego Obywatela”. Wpłać 55 zł lub więcej, a otrzymasz jubileuszowe wydawnictwo w formie papierowej + ebooka.

500 stron tekstów unikalnych, niedostępnych nigdzie indziej, zebranych w jednym tomie. Wybór kilkudziesięciu najważniejszych tekstów z „Obywatela” z lat 2000-2010. 

Planowana cena detaliczna = 70 zł

Cena w przedsprzedaży = 55 zł (w tej opcji dostaniecie też e-book gratis)

Przedpłata pozwoli nam na oszacowanie nakładu jubileuszowego Nowego Obywatela. Zachęcamy już dzisiaj do wpłat. Osoby, które zakupią drukowane pismo w przedsprzedaży do 15 lutego 2026 roku, otrzymają dodatkowo wersję e-book gratis. Nakład wydawnictwa jubileuszowego jest ograniczony, nie przewidziano dodruków, więc jeśli chcesz mieć pewność, że je otrzymasz, zamów już dzisiaj, nie zwlekaj. 

Premiera numeru na urodzinowym festiwalu, tam bezpośredni odbiór, a w kwietniu 2026 wysyłka do nieobecnych na festiwalu.    

Jeśli oprócz zakupu jubileuszowego numeru chcesz wziąć udział w 25. urodzinach Obywatela, zachęcamy do zakupu biletu premium, zawierającego wydawnictwo z dedykacją redaktora naczelnego. 

3. Zaproszenie na urodziny (dostępnych 100 szt.)

Wpłać 150 zł, a otrzymasz imienne zaproszenie do udziału w jubileuszu w dniach 20-22 marca 2026, pakiet dwóch starych numerów „Obywatela” z lat 2000-2010 (wybór losowy) oraz jubileuszowe wydawnictwo – specjalny numer „Nowego Obywatela”. 

Zobacz poniżej wstępny program imprezy. 

4. Zaproszenie premium (dostępnych 50 szt.)

Wpłać 200 zł lub więcej, a otrzymasz imienne zaproszenie do udziału w jubileuszu w dniach 20-22 marca 2026, jubileuszowe wydawnictwo z odręcznym podpisem redaktora naczelnego Nowego Obywatela, wersję elektroniczną tego wydawnictwa, trzy oryginalne stare numery „Obywatela” oraz specjalną jubileuszową torbę płócienną (limitowana edycja). Dostępnych jest jedynie 50 zaproszeń premium.   

5. Zaproszenie dla współtwórców „Obywatela”, posiadaczy Prenumeraty Klubowej oraz osób wspierających nas (dostępnych 100 szt.)

Wpłać 100 zł

Dla wszystkich współtwórczyń i współtwórców Obywatela, osób wspierających nas oraz prenumeratorów z Klubu Obywatela, przygotowaliśmy urodzinowy pakiet premium za połowę ceny. Pakiet Premium w cenie 100 zł obejmuje wstęp na spotkanie jubileuszowe i specjalny 500-stronicowy jubileuszowy numer „Nowego Obywatela”. Pakiet dostępny jest dla autorów, wolontariuszy współpracujących z nami w okresie 2000-2025, dla aktualnych posiadaczy Prenumeraty klubowej (nie mylić ze zwykłą) oraz dla osób, które w ostatnich trzech latach (od stycznia 2023) wspierały nas finansowo lub robią to aktualnie (Patronite, wpłaty bezpośrednio na konto). Jeśli chcesz skorzystać z tej zniżki, a jeszcze nie masz prenumeraty, to w każdej chwili możesz wykupić prenumeratę klubową. Szczegóły na stronie pisma. Żeby skorzystać z tej opcji, nie zapomnij przy wpłacie podać swoje imię i nazwisko oraz formę w jakiej wspierasz Obywatela!

6. Wejście na jeden dzień

Jeśli nie możesz być na całych urodzinach, ale możesz przyjechać na jeden dzień - wpłać cegiełkę 50 zł na organizację imprezy, a otrzymasz jubileuszowe wydawnictwo w formie e-booka oraz zaproszenie na dowolny dzień. Przy wyborze tej opcji, bardzo prosimy o kontakt mailem na adres [email protected] z informacją kiedy planujesz przyjechać. 

7. Wpadnij choć na chwilę! Opcja najtańsza

Wpłać 20 zł i przyjdź choć na chwilę jednego dnia – na całość lub na wybrane spotkania.

Świętuj z nami ćwierćwiecze Obywatela.

Do zobaczenia w Katowicach!