Forum Ziemi Izerskiej - w poszukiwaniu społeczności bioregionalnej

14 marca 2026 r. w Artystycznej Galerii Izerskiej w Kromnowie spotkamy się jako mieszkańcy i mieszkanki Pogórza Izerskiego, aby wspólnie przyjrzeć się tej krainie, w całej okazałości jej znaczeń, form i elementów — krajobrazu, klimatu, historii, ludzi i ich relacji z tą ziemią. 

Forum Ziemi Izerskiej to spotkanie mieszkańców z osobami, które od lat badają i opisują ten region: jego przyrodę, historię, gospodarkę i przemiany społeczne. To wydarzenie tworzone i finansowane oddolnie, przez społeczność i dla społeczności.

Chcemy wspólnie poszukać odpowiedzi na pytania:

• czym jest Pogórze Izerskie jako kraina przyrodnicza i kulturowa?
• czy istnieje coś takiego jak „Ziemia Izerska” czy “Izery”?
• Co składa się na genius loci tej krainy, co stanowi o jej charakterze i tożsamości?

Co wydarzy się podczas Forum?

Forum Ziemi Izerskiej to spotkanie popularno-naukowe, podzielone na cztery panele tematyczne (Obszar, Przyroda, Gospodarowanie, Współczesność). Każdy dwugodzinny panel składa się z części wykładowej (ok.1h) i z dyskusji otwartej dla wszystkich uczestników spotkania. Poruszamy tematy kluczowe dla zrozumienia historii i natury naszego regionu, a także rozmawiamy o kwestiach ważnych dla nas dzisiaj, o zachodzących zmianach i perspektywach przyszłości.

Program:

Sobota - Wykłady, prezentacje, rozmowy

1. Obszar  (10:00- 11:40)

• Arkadiusz Lipin (Magazyn “Góry Izerskie”) - Ziemia izerska, a więc czyja? Pogórze i Góry Izerskie jako historyczne pogranicze
• Henryk Dumin (Muzeum Karkonoskie) - Niematerialne dziedzictwo kulturowe na obszarze Podsudecia po 1945 roku
• Janusz Korzeń  (Towarzystwo Karkonoskie) - Wartości przyrodniczo-krajobrazowe i kulturowe Gór Izerskich i zasady ich ochrony w ramach planowanego Izerskiego Parku Krajobrazowego
• Jędrzej Cyganik  (Stowarzyszenie ISERIS) - Bioregion izerski - krajobraz, społeczność i ich współzależności

2. Przyroda  (12:00-13:40)

• Dariusz Kuś (Karkonoski Park Narodowy) – Mroczna Puszcza wczoraj, dziś i jutro. O historii eksploracji górskich lasów, zmianach w ekosystemach i wyzwaniach na przyszłość.
• Grzegorz Hajnowski (Karkonoski Park Narodowy) – Ekosystemy Pogórza Izerskiego – zależności między zwierzętami, roślinnością i człowiekiem
• Marek Malicki (Uniwersytet Wrocławski) - Izerskie łąki: dlaczego warto je chronić?

3. Gospodarowanie (14:00-15:40)

• Małgorzata Maszkiewicz (Fundacja Dolina Domów Przysłupowych) - Architektura sudecka na Pogórzu Izerskim – dom jako przestrzeń pracy i życia
• Stanisław Wilk (Muzeum Karkonoskie) - Średniowieczne huty szkła. Przyczynek do badań dziejów Gór Izerskich i Pogórza Izerskiego
• Małgorzata Ogonowska (Muzeum Tkactwa i Lnu)- Tkactwo na Dolnym Śląsku - historia, surowce, tkaniny (z uwzględnieniem specyfiki Pogórza Izerskiego)

4. Współczesność (16:00-18:00)

• Szymon Surmacz (Burmistrz gminy Leśna) - Przerwana tożsamość. Przemiany cywilizacyjne na Pogórzu Izerskim po 1945r.
• Arkadiusz Lipin (Magazyn “Góry Izerskie”) - Dziesięć izerskich celów strategicznych - kierunki zrównoważonego rozwoju
• Bożena Danielska - Kraina, która inspiruje – współczesne środowiska artystyczne Pogórza Izerskiego
• Agnieszka Pajączkowska (Stowarzyszenie ISERIS) - Mapa współczesnej kultury izerskiej - osoby, inicjatywy, utwory nawiązujące do “izerskości”

WYDARZENIE TOWARZYSZĄCE

Spacer krajoznawczy po Kopańcu z Leszkiem Różańskim

Niedziela, godz. 10:00

Na co przeznaczymy środki ze zrzutki?

Forum jest inicjatywą organizowaną i finansowaną oddolnie. Część kosztów - wynajem przestrzeni i koszty publikacji oraz druku - pokrywają gminy Stara Kamienica, gmina Leśna i gmina Mirsk, które objęły wydarzenie swoim patronatem. Pozostałe koszty pokrywamy ze środków zebranych poprzez tę zrzutkę. 

Wspólnie zbieramy na: 

• honoraria dla prelegentów (3200zł)
• poczęstunek dla uczestników 400zł)
• inne koszty organizacyjne wydarzenia (druk plakatów, art. biurowe, nagłośnienie ok.400zł)

Zachęcamy do wsparcia tego projektu, jeżeli

• chcesz wziąć udział w wydarzeniu na żywo (wpłata minimalna - 30zł)
• jesteś mieszkańcem/mieszkanką Pogórza Izerskiego i chcesz zasilać swoją społeczność oraz budować wspólny obraz świata
• wierzysz w sens tworzenia silnych społeczności lokalnych, mocno zakorzenionych w swojej ziemi. 

Kto organizuje Forum?

Stowarzyszenie ISERIS

Jędrzej Cyganik, Agnieszka Pajączkowska i Ewa Kulka Podwińska

Kontakt:

[email protected]

Oprawa graficzna: ja.mery_studio

Dlaczego to robimy?

Ziemia Izerska, podobnie jak inne “ziemie odzyskane”, dopiero od kilku pokoleń pisze swoją historię w języku polskim. Poprzedni mieszkańcy zniknęli stąd 80 lat temu, zabierając ze sobą tradycje i pieśni, ale pozostawiając trwały ślad swojej kultury materialnej w krajobrazie. Pustkę kulturową izerskich wsi i domów przysłupowych przez ostatnie 80 lat starali się wypełnić Polacy, którzy w kolejnych falach migracyjnych docierali do krainy nad Kwisą. 

Po transformacji lat 90. zmieniał się profil gospodarczy regionu, za nim zmieniała się struktura społeczna i następowały kolejne migracje. Młodzi ludzie wyjeżdżali stąd do miast w poszukiwaniu lepszego życia, a na ich miejsce przyjeżdżali inni, często z miast, w poszukiwaniu tego samego.

My - organizatorzy tego spotkania - należymy do tej drugiej grupy. Mieszkamy tu z wyboru, przyjechaliśmy z różnych stron, często motywowani opowieścią o żywej i aktywnej społeczności sąsiedzkiej, która tworzy nową jakość współzamieszkiwania. Ta opowieść okazała się prawdziwa - prawdopodobnie nie ma w Polsce drugiej krainy, gdzie tak duża grupa mieszkańców byłaby połączona tak gęstą siecią relacji, znajomości i współpracy. Organizujemy to Forum, by lepiej zrozumieć naszą krainę - co w sobie zawiera, czego potrzebuje i czym może się stać. 

W obliczu niepewnej przyszłości i dziejących się tu i teraz kryzysów, chcemy wracać do tego, co najbliższe — do miejsca, w którym żyjemy i współtworzyć w nim świadomą, odporną społeczność, pogłębiając poczucie bezpieczeństwa, przynależności i sensu.

Jeśli to również Twoja potrzeba, - dorzuć się do organizacji wydarzenia!

Przyjdź, posłuchaj i weź aktywny udział w tworzeniu żywej izerskiej kultury.