POZOSTALI to projekt fotograficzny zapoczątkowany w 2019 roku.

Autorem zdjęć jest emigrant Marca ‘68 – Adam Erdheim, który podróżuje pomiędzy Warszawą a Sztokholmem. To właśnie Adam sprowadził do Warszawy Maraton Fotograficzny.

Adamowi Erdheimowi i Elżbiecie Magenheim, pomysłodawczyni projektu, przyświecała idea stworzenia dokumentacji żydowskiej Warszawy – „chcieliśmy następnym pokoleniom zostawić trochę zdjęć, których nam tak często brakuje”. Przed rozpoczęciem zdjęć Adam powiedział: „To jest projekt, w którym oprócz moich umiejętności, użyję też mojego serca. Nie muszę chyba tłumaczyć, dlaczego”.

Od 2019 odbyły się trzy wernisaże w Klubie Bejtejnu, znajdującym się na terenie Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie.

Pierwotny tytuł projektu – Twardzi Żydzi – od początku budził kontrowersje. A była to gra słów: fotografowani byli Żydzi i Żydówki z ulicy Twardej 6 (tu mieści się jedyna w Warszawie czynna przedwojenna synagoga oraz większość organizacji żydowskich).

Ale zgłaszali się także ci, którzy czują twardą/silną żydowską tożsamość, niekoniecznie związani z ulicą Twardą. 

Każdemu z fotografowanych zadaliśmy pytanie: „Co dla Ciebie znaczy być Żydem / Żydówką?”. Ta część projektu okazywała się trudniejsza niż stanięcie przed obiektywem. Ale wszyscy uporali się z tym pytaniem.

Fundacja Życie Żydowskie reprezentuje dziś Adama Erdheima na terenie Polski. Chcemy, aby z materiału, który został zgromadzony przy tworzeniu projektu Twardzi Żydzi, powstał album fotograficzny – w tej chwili trwają rozmowy z wydawnictwem Żydowskiego Instytutu Historycznego. Opracowanie graficzne obiecał Maciej Buszewicz, uznany grafik, profesor zwyczajny Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.

Album będzie nosił tytuł POZOSTALI. Znajdzie się w nim około stu portretów. Będą to dzieci, młodzież, dorośli, osoby religijne i niereligijne, świeccy, ateiści, ortodoksyjni, konserwatywni, progresywni, ultraortodoksyjni, rabini, osoby duchowne, etniczni Żydzi i po konwersji. Zrzeszeni w organizacjach żydowskich i niezrzeszeni, o poglądach politycznych od prawa do lewa. Znajdą się tam więc portrety zróżnicowanej grupy Żydów i Żydówek z Polski i ze świata, mieszkających teraz w Warszawie. Pozostałych.

Długa i trudna droga przed nami. Musimy „zdobyć” duże środki.

Wierzymy jednak, że nam się uda, między innymi dzięki tej zbiórce.

Portret błp Mariana Kalwarego, autorstwa Adama Erdheima