Tworzymy “Relax” – prowokacyjny musical kabaretowy o kobietach, ciele i głosie – bez filtru. Ten musical w odważny, a zarazem szczery i otwarty sposób podejmuje tematy, o których dotąd zazwyczaj się milczało. Mówimy o kobiecym ciele – jako nośniku pamięci, bólu, siły i doświadczeń. Dajemy kobietom głos.

Dziesiątki prawdziwych historii kobiet

Wszystko zaczęło się od osobistej historii aktorki i wokalistki Daryi Novik, która w czasie ciąży doświadczyła medycznych zaniedbań i przemocy. Gdy opowiedziała o swoich przeżyciach w mediach społecznościowych, odpowiedziały dziesiątki kobiet – Białorusinek, Ukrainek i Polek. Dzieliły się własnymi historiami; wiele z nich milczało przez lata i dopiero teraz odważyło się mówić. Wtedy Darya zrozumiała, że nadszedł czas, by kobiety zabrały głos – by mówiły głośno, bez wstydu i bez lęku.

– Podjęłam decyzję, by stworzyć musical kabaretowy – prowokacyjny, nieoczywisty, bezkompromisowo szczery – mówi Darya Novik. – Zależy mi na tym, żeby kobiecy głos wybrzmiał z pełną siłą. W ciągu zaledwie jednego dnia udało mi się zebrać zespół do realizacji tego teatralnego projektu, co tylko utwierdziło mnie w przekonaniu, że to ma sens. Co więcej, fundamentem spektaklu stały się również osobiste historie aktorek i aktorów.

– Świadomie sięgamy po prowokację, bo chcemy pokazać pęknięcia współczesnego świata i jego niejednoznaczność. Poruszamy tematy niewygodne, zadajemy pytania, od których wielu woli odwrócić wzrok. Nie dajemy jednak gotowych odpowiedzi – zostawiamy przestrzeń na własne refleksje. Chcemy, by widzowie przeżyli podczas spektaklu cały wachlarz emocji: od gniewu i oburzenia, przez podniecenie i przyjemność, po wstyd, strach, ulgę i radość. Najważniejsze jest dla nas to, aby każdy odnalazł w tej historii coś osobistego – i przeżył ją po swojemu.

Chcemy stworzyć spektakl, który stanie się bliską, poruszającą i uniwersalną opowieścią zarówno dla widzów w Polsce, jak i dla publiczności w każdym innym kraju. Nasz głos jest głosem kobiet, które doświadczyły bólu, przemocy, milczenia i walki o własną podmiotowość. Pragniemy, aby wybrzmiał ponad granicami i stał się czymś osobistym dla każdego widza – niezależnie od płci, wieku czy narodowości.

Szczególnie zależy nam na dialogu z mężczyznami. Chcemy, by oglądając ten spektakl, zadali sobie pytania: jak postrzegają kobiety? Co naprawdę wiedzą o kobiecym ciele, doświadczeniu ciąży, straty, lęku czy społecznej presji? Przez co każdego dnia przechodzą kobiety – często w ciszy i samotności?

Mamy nadzieję, że ten spektakl stanie się nie oskarżeniem, lecz impulsem do refleksji i empatii. Zaproszeniem do uważniejszego spojrzenia na drugiego człowieka oraz próbą zrozumienia doświadczeń, o których wciąż mówi się zbyt rzadko i zbyt cicho.

Dlaczego to ważne?

Z szacunków opublikowanych przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) wynika, że na całym świecie około 1 na 3 (30%) kobiet doświadczyło w ciągu swojego życia przemocy fizycznej i/lub seksualnej ze strony partnera lub przemocy seksualnej ze strony osoby niebędącej partnerem. Badania wskazują, że 1 na 5 kobiet w Polsce doświadczyło przemocy fizycznej lub seksualnej.

Potwierdzone dane policyjne wskazują, że kobiety stanowią około 75% zgłoszonych ofiar przemocy domowej w Polsce, a w niektórych analizach zgłoszeń odnotowywano nawet wyższe wskaźniki. Problem ten jest jednak niedoszacowany, a rzeczywista skala przemocy wobec kobiet może być wyższa ze względu na przypadki niezgłaszane. 

Chociaż brakuje oficjalnych statystyk rocznych, organizacje pozarządowe (np. Fundacja Rodzić po Ludzku) od lat alarmują o przypadkach przemocy położniczej, w tym o niezasadnym stosowaniu zabiegów, braku zgody na interwencje medyczne czy naruszaniu godności osobistej podczas porodu. 

Miliony kobiet doświadczają przemocy, która nie zawsze pochodzi od mężczyzn. Bardzo często jest wpisana w sam system – obecna w gabinetach ginekologicznych, na oddziałach położniczych, w miejscach pracy, a także w relacjach z bliskimi i znajomymi. To przemoc obojętności, lekceważenia, milczenia i społecznych schematów, które przez lata odbierały kobietom prawo do mówienia o własnych doświadczeniach. 

W naszym spektaklu podejmujemy tematy, które przez długi czas pozostawały tabu. Mówimy o bezpłodności, ciąży pozamacicznej, poronieniu, ciąży zatrzymanej, porodzie, śmiertelności niemowląt – o doświadczeniach, które dotykają niemal każdej kobiety na świecie, ale o których nie wypada mówić ze sceny.

Kim jesteśmy?

Jesteśmy Fundacją BY TEATR, działającą w Warszawie. Od 2024 roku stworzyliśmy dziesięć autorskich spektakli i zagraliśmy ponad 50 przedstawień, które obejrzało już przeszło 4 000 widzów. Występowaliśmy m.in. w Komuna Warszawa, Scena Metro, Nowe Formy, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Centrum Kultury Wola, Centrum Kultury w Lublinie, Teatr Wybrzeże, Teatr Polski w Poznaniu oraz TR Warszawa.

Nasze produkcje były prezentowane na międzynarodowych festiwalach, m.in. podczas Festiwal Niezależnej Kultury Białoruskiej, Inexfest, Sopot Non-Fiction, Art Weekend oraz Bliski Wschód. Obecność na tych scenach stała się dla nas nie tylko szansą na prezentację autorskich projektów, lecz także potwierdzeniem, że teatr zaangażowany społecznie i artystycznie odważny znajduje dziś ważne miejsce w polskiej przestrzeni kulturalnej. 

Równolegle rozwijamy działalność edukacyjną i międzynarodową współpracę artystyczną. Zorganizowaliśmy warsztaty dramaturgiczne z udziałem twórców z Polski, Białorusi i Ukrainy, tworząc przestrzeń do wymiany doświadczeń i wspólnej pracy nad nowymi formami teatru. W ramach programu wsparcia dla ukraińskich artystów dwukrotnie gościliśmy również rezydentów teatralnych, wspierając niezależnych twórców działających w warunkach wojny i przymusowej emigracji. 

Aktywnie rozwija się nasza szkoła aktorska dla emigrantów, a także szkoła wokalna „Dara Vocal School”. Poza tym przeprowadziliśmy ponad 20 warsztatów twórczych w Warszawie, Wilnie, Białymstoku, Poznaniu, Tykocinie i Gdańsku – w sumie wzięło w nich udział ponad 500 osób.

BY TEATR to coś znacznie więcej niż scena i spektakle. To niezależna, wolna przestrzeń twórcza otwarta dla wszystkich, którzy zostali zmuszeni do opuszczenia swojego kraju i próbują odnaleźć się w nowej rzeczywistości. Chcemy budować miejsce, które nie tylko tworzy sztukę, lecz także pełni ważną funkcję społeczną – daje poczucie wspólnoty, bezpieczeństwa i możliwości wyrażenia własnego głosu.

Wierzymy, że kreatywność i teatr mają siłę przekraczania granic, budowania więzi międzykulturowych i tworzenia nowych znaczeń. Sztuka może stać się narzędziem dialogu, empatii i realnej zmiany społecznej – szczególnie dziś, w świecie pełnym podziałów, przemocy i doświadczenia przymusowej migracji.

Naszą misją jest tworzenie przestrzeni sprzyjającej wolnej ekspresji, w której każdy – a szczególnie kobiety – może mówić własnym głosem i zostać naprawdę usłyszany. Realizujemy niezależne projekty teatralne poruszające ważne tematy społeczne i oddajemy scenę tym, których doświadczenia zbyt często bywają marginalizowane lub przemilczane. Fundamentem naszej działalności są wartości takie jak wolność słowa, szacunek dla jednostki, solidarność oraz otwartość na różnorodność kulturową.

Na co konkretnie zbieramy?

Rozpoczęliśmy już pracę nad spektaklem, finansując go z własnych środków. Trwają już próby, a scenariusz jest na etapie finalizacji. Ponadto napisano już partie wokalne dla całej obsady. Zrobimy wszystko, co w naszej mocy, aby zrealizować ten ważny projekt. Dlatego uruchomiliśmy zbiórkę i zwracamy się do Was z prośbą o wsparcie. Każda wpłata ma znaczenie i każda zostanie przez nas doceniona.

Wasze wsparcie pozwoli nam zrealizować musical na profesjonalnym poziomie i stworzyć przestrzeń dla ważnej, potrzebnej opowieści. Zebrane środki przeznaczymy na:

• wynajem sal prób oraz przestrzeni teatralnej na prezentację spektaklu,
• przygotowanie scenografii i kostiumów — zakup materiałów, wykonanie dekoracji, wypożyczenie rekwizytów oraz pracę zespołu technicznego,
• transport i magazynowanie scenografii oraz rekwizytów,
• realizację światła i dźwięku, w tym pracę oświetleniowców i akustyków,
• działania promocyjne – kampanię reklamową, projekt oraz druk plakatów, sesję zdjęciową i produkcję zwiastuna spektaklu.

Pierwszy cel naszej zbiórki – 25 000 złotych – pozwoli nam stworzyć podstawy do realizacji spektaklu. Dzięki tym środkom wynajmiemy przestrzeń na próby i premierowe pokazy musicalu, przygotujemy autorskie kostiumy oraz sceniczne rekwizyty, a także zapewnimy profesjonalne nagłośnienie i oprawę świetlną przedstawienia.

Osiągnięcie rozszerzonego celu w wysokości 50 000 złotych umożliwi nam również wypłatę honorariów dla zespołu twórców i twórczyń, dzięki którym ten musical powstaje. To grupa niezwykle zaangażowanych i utalentowanych osób – aktorek i aktorów, kompozytora, operatora, scenografa, choreografa, pedagoga wokalnego, reżysera oraz psychologa – którzy wspólnie budują ten spektakl od podstaw.

Prowadzenie niezależnego, prywatnego teatru rzadko bywa przedsięwzięciem opłacalnym. Mimo to podejmujemy ten wysiłek, ponieważ wierzymy, że sztuka powinna poruszać ważne społecznie tematy i tworzyć przestrzeń do rozmowy o tym, co na co dzień pozostaje przemilczane. Dzięki Waszemu wsparciu ten musical będzie mógł naprawdę zaistnieć – i wybrzmieć pełnym głosem.

Nagrody za Wasze wsparcie

• 20 złotych – Każde wsparcie jest dla nas ważne. Możesz nam również pomóc, dzieląc się informacją o naszym ważnym projekcie w swojej ulubionej sieci społecznościowej.
• 50 złotych – Czeka na Ciebie filmowe podziękowania od ekipy musicalu.
• 100 złotych – Czeka na Ciebie bilet na premierę oraz filmowe podziękowania od ekipy musicalu.
• 200 złotych – Kupujesz jako pierwszy/pierwsza bilet na premierę naszego musicalu, otrzymasz filmowe podziękowania od ekipy musicalu, a także osobiście spotkasz się z nami „za kulisami”.
• 300 złotych – Kupujesz jako pierwszy/pierwsza bilet na premierę naszego musicalu, otrzymasz filmowe podziękowania od ekipy musicalu oraz plakat z autografami, a także osobiście spotkasz się z nami „za kulisami”.
• 400 złotych – Kupujesz jako pierwszy/pierwsza bilet na premierę naszego musicalu (czeka na Ciebie miejsce w pierwszej linii), otrzymasz filmowe podziękowania od ekipy musicalu oraz plakat z autografami, a także osobiście spotkasz się z nami „za kulisami”.
• 500 złotych –Otrzymujesz nie tylko możliwość zakupu biletu na premierę naszego musicalu w pierwszej kolejności (czeka na Ciebie miejsce w pierwszej linii) oraz osobistego spotkania „za kulisami” z zespołem, ale także indywidualną sesję wokalną / sesję mentorską z autorką projektu, aktorką i piosenkarką Daryią Novik (kierunki: opera, pop, folk, improwizacja wokalna, pisanie piosenek).
• 500 złotych – Otrzymujesz nie tylko możliwość zakupu biletu na premierę naszego musicalu w pierwszej kolejności (czeka na Ciebie miejsce w pierwszej linii) oraz osobistego spotkania „za kulisami” z zespołem, ale także indywidualną sesję mentorską z dyrektorem BY TEATR, aktorem i reżyserem Andriejem Novikiem (kierunki: aktorstwo, reżyseria).
• 1000 złotych –Jesteś VIP-em! Czeka na Ciebie bilet w pierwszym rzędzie, wpis w czołówce jako współproducent musicalu, osobiste spotkanie z ekipą „za kulisami”, a także prywatna rozmowa z reżyserem lub aktorką/aktorem przedstawienia.

Jeśli reprezentujesz firmę i chcesz zostać partnerem kreatywnym naszego musicalu – napisz do nas. Jesteśmy otwarci na Twoje propozycje i znajdziemy najlepszy sposób współpracy.

Dziękujemy za wsparcie!