W latach 1664–1669 w Kolsku (dawniej Kolzig) podczas procesów o czary stracono 39 osób – przede wszystkim kobiet. Przez ponad trzy i pół wieku ich historia pozostawała niemal zapomniana.

Nie możemy zmienić ich losu.

Możemy jednak zmienić sposób, w jaki o nich pamiętamy.

Chcemy symbolicznie zaprosić je z powrotem do Kolska. Nie jako „czarownice”, ale jako kobiety, które tu żyły – dawne mieszkanki naszej miejscowości. Z własnymi imionami, z godnością i z uwagą, na jaką po latach zasługują.

Historia kobiet z Kolska najpierw powróciła na kartach książek – dzięki Zofii Mąkosie i Adamowi Górskiemu. Dziś ma szansę wybrzmieć również w przestrzeni naszej miejscowości – w muralu Arkadiusza Andrejkowa.

 Autor muralu: Arkadiusz Andrejkow

 Miejsce i termin realizacji: Kolsko (woj. lubuskie), do końca sierpnia 2026r.

 Cel zbiórki: 8 800 zł

Powstanie mural upamiętniający 39 ofiar procesów o czary z XVII wieku.

Jesteśmy nieformalną grupą Wiedźmy z Kolska.

Od 2019 roku realizujemy oddolne inicjatywy społeczne i kulturalne inspirowane historią naszego regionu. Poprzez warsztaty, spotkania, wystawy i projekty takie jak Lokalne Sploty odkrywamy i opowiadamy lokalne dziedzictwo, wzmacniamy poczucie tożsamości oraz pokazujemy, że historia niewielkiej miejscowości zasługuje na uważność, pamięć i rozmowę.

Wierzymy, że pamięć historyczna jest pełniejsza wtedy, gdy dostrzegamy także tych, których przez wieki pomijano lub których głos został wyciszony.

Pomysł muralu nie pojawił się nagle. Jest naturalną kontynuacją naszych kilkuletnich działań na rzecz odkrywania i opowiadania historii kobiet związanych z Kolskiem oraz budowania pamięci o nich we współczesnej przestrzeni.

Chcemy, aby w samym sercu Kolska powstało miejsce pamięci dostępne dla wszystkich – mieszkańców i gości. Miejsce, które będzie zachęcało do zatrzymania się, refleksji i rozmowy.

Nie będzie to pomnik cierpienia.

Chcemy stworzyć spokojny, pełen szacunku hołd dla kobiet, których historię przez wieki opowiadano wyłącznie przez pryzmat oskarżeń o czary. Mural będzie opowieścią o pamięci, godności i odwadze kobiet, które żyły tu przed nami.

Cały projekt realizujemy jako oddolną inicjatywę – bez wsparcia instytucjonalnego. To właśnie dzięki Wam i lokalnej społeczności może powstać coś tak wyjątkowego.

Długo zastanawialiśmy się, w jaki sposób opowiedzieć tę historię. Szukaliśmy formy upamiętnienia, która będzie spokojna, pełna szacunku i pozostanie z mieszkańcami na lata.

Właśnie wtedy trafiliśmy na twórczość Arkadiusza Andrejkowa. Od razu poczuliśmy, że jego sposób opowiadania o pamięci i lokalnych historiach najlepiej oddaje to, co chcemy przekazać.

Znaleźliśmy odpowiednią ścianę, przedstawiliśmy nasz pomysł artyście i ku naszej ogromnej radości bardzo szybko otrzymaliśmy jego zgodę na realizację muralu w Kolsku.

Arkadiusz Andrejkow jest jednym z najbardziej cenionych polskich twórców murali. Jego autorski projekt „Cichy Memoriał” przywraca pamięć o dawnych mieszkańcach poprzez subtelne, nostalgiczne obrazy malowane na ścianach budynków.

Za swoją działalność na rzecz pielęgnowania pamięci historycznej został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi. O jego twórczości i projekcie „Cichy Memoriał” powstał również film dokumentalny „Znowu są” w reżyserii Laury Ibek-Dźwigaj.

Wierzymy, że właśnie jego wrażliwość pozwoli opowiedzieć historię kobiet z Kolska z należnym jej szacunkiem.

Inspiracją dla muralu są dwa źródła.

Pierwszym jest udokumentowana historia 39 ofiar procesów o czary w XVII-wiecznym Kolsku.

Drugim – bestsellerowa dylogia "Makowa spódnica" Zofii Mąkosy, której część akcji rozgrywa się właśnie na tych ziemiach, w dawnym Kolzig. Literatura pomogła wielu czytelnikom odkryć tę historię. Teraz chcemy, by wybrzmiała także w przestrzeni naszej miejscowości.

Historię procesów przybliża również oparta na źródłach historycznych książka historyka dr. Adama Górskiego „Czarownice w Kolsku”.

Główną częścią muralu będzie postać XVII-wieczna kobiety. Spokojnej, dumnej i pełnej godności.

Całość utrzymana zostanie w charakterystycznym dla Arkadiusza Andrejkowa mglistym, monochromatycznym stylu. Jedynym intensywnym akcentem kolorystycznym będzie czerwień maku – obecna w stroju bohaterki lub w makach – symbol odwagi, życia i pamięci.

Naszym marzeniem jest również subtelne wkomponowanie w mural autentycznych imion kobiet odnalezionych w dokumentach historycznych.

Być może po raz pierwszy od ponad 350 lat ich imiona znów wybrzmią w otwartej przestrzeni publicznej tam, gdzie kiedyś żyły.

Całkowity koszt realizacji przedsięwzięcia wynosi około 8 800 zł.

Środki ze zbiórki przeznaczymy na:

• przygotowanie projektu i wykonanie muralu,
• specjalistyczne farby i materiały,
• przygotowanie techniczne realizacji,
• wyżywienie artysty podczas pobytu,
• pozostałe koszty organizacyjne związane z wykonaniem muralu.

Planowany termin realizacji - do końca sierpnia br.

Ten projekt od początku powstaje społecznie.

Jako organizatorzy zapewniamy wszystko, co możemy wykonać własnymi siłami. Przygotujemy i umyjemy ścianę, udostępnimy rusztowanie, zapewnimy nocleg i transport dla artysty, zajmiemy się organizacją pobytu oraz koordynacją całego przedsięwzięcia.

To nasz wkład w powstanie muralu.

Jeżeli dzięki Waszemu wsparciu przekroczymy kwotę zbiórki, wszystkie dodatkowe środki przeznaczymy na działania edukacyjne i kulturalne związane z muralem oraz historią procesów o czary w Kolsku.

Chcemy organizować otwarte spotkania, spacery historyczne, wykłady oraz wydarzenia popularyzujące wiedzę o tej części historii naszej miejscowości.

Ten mural powstanie w Kolsku, ale jego przesłanie wykracza daleko poza granice naszej miejscowości.

To opowieść o pamięci, godności i szacunku wobec ludzi, których głos przez wieki pozostawał niesłyszany.

Każda wpłata – niezależnie od wysokości – jest symbolicznym udziałem w stworzeniu miejsca, które będzie przypominało o historii kobiet z Kolska i zapraszało do refleksji nad losem tych, których zbyt łatwo wymazuje się z pamięci.

Pomóż nam sprawić, aby po ponad trzech i pół wieku stracone kobiety mogły symbolicznie wrócić do swojej wsi.

Dziękujemy za Twoje zaangażowanie,

Agnieszka, Kamila, Paulina i Tomasz