Разам захаваем гісторыю беларусаў, якія абаранялі незалежнасць Літвы. Падтрымайце ўшанаванне памяці Беларускага асобнага батальёна ў Войску літоўскім.

PO POLSKU NIŻEJ

Мэта збору сродкаў: Усталяваць памятную дошку ў Каўнасе на будынку казармаў, дзе ў 1920–1921 гадах дыслакаваўся Беларускі асобны батальён.

У літоўскім горадзе Каўнас дыслакаваўся Беларускі асобны батальён, вайсковая адзінка міжваеннага Войска літоўскага. Жаўнеры гэтага батальёна вызначыліся ў баях супраць бальшавікоў, а іх адвагу адзначыў сам прэзідэнт Літвы Антанас Смятона. Пяцьдзясят адзін салдат атрымаў найвышэйшую ўзнагароду Літвы — Крыж Вялікага Князя Гедыміна.

Восенню 2024 года ўдалося знайсці былыя казармы батальёна. Менавіта тут, у самым цэнтры Каўнаса, мы плануем адкрыць памятную дошку, прысвечаную ўкладу беларусаў у барацьбу Літвы за незалежнасць.

Мяне завуць Сяргей Пеляса, я беларускі журналіст, які працуе на тэлебачанні «Белсат». Ад пачатку расейскай агрэсіі супраць Украіны я падтрымліваю сваімі зборамі Полк Каліноўскага, беларускіх добраахвотнікаў. Цяпер час падтрымаць памяць беларускіх добраахвотнікаў у Літве. Стрыечны брат майго прадзеда, Вячаслаў «Хмара» Разумовіч, быў адным з афіцэраў гэтага батальёна. Гісторыя Беларускага асобнага батальёна таксама з'яўляецца часткай гісторыі маёй сям'і.

Чаму падтрымка гэтага збору такая важная?

Гістарычная праўда: Ушанаванне памяці батальёна — гэта крок да сапраўднага адлюстравання агульнай гісторыі Беларусі і Літвы. Гэта сімвал братэрства і салідарнасці перад абліччам агульнай пагрозы, як тады, так і сёння.

Сучаснае пасланне: Мемарыяльная дошка стане важным сімвалам узаемаразумення і супрацоўніцтва паміж народамі, што вельмі важна сёння.

Сімвалічнае месца: Гэта адно з нямногіх месцаў у Літве, дзе ўшаноўваюць агульную барацьбу. Яно стане знакавым для ўсіх, хто шануе свабоду і памяць герояў.

Ініцыятыву падтрымалі:

Вераніка Выгоўская, дырэктарка няўрадавай арганізацыі «Паліглотная моўная арганізацыя»:

«Я жыву ў Коўна з 2021 году, за гэты час я пазнаёмілася з беларусамі Коўна, з якімі мы заснавалі Беларускую

Сябрыну. Я вельмі люблю літоўскую мову і культуру, і лічу, што беларусам есць шмат чаму ў літоўцаў павучыцца. І

адна з тых рэчаў – гэта павага да сваёй гісторыі і да сваіх герояў. Усталяванне памятнай дошкі на былых казармах Беларускага Асобнага Батальёну ў Коўна – я лічу вельмі важным для паразумення з літоўскім грамадствам і супрацьдзеяння дэзынфармацыі. Асноўнае паведамленне гэтага гістарычнага крока – беларусы і літоўцы скрозь стагоддзі былі і застануцца сябрамі.»

Відэа пра Беларускі асобны батальён стварылі для літоўскай аўдыторыі ініцыятары праекту стварэння памятнай шыльды

Русціс Камунтавічус, прафесар Універсітэта Вітаўта Вялікага, дырэктар Інстытута Вялікага Княства Літоўскага:

«Літоўцы і гуды з часоў Сярэднявечча змагаліся з агульнымі ворагамі. Спачатку з тымі, хто нападаў з Захаду, а

пасля – з тымі, хто рваўся з Усходу. Беларускі батальён – адзін з прыкладаў XX стагоддзя, які сведчыць: нават не

маючы агульнай дзяржавы, мы падтрымліваем адно аднаго перад тварам агульнай пагрозы».

Яўген Красулін, беларускі гісторык, які жыве ў Літве: «Пасля вайны з Саветамі Беларускі батальён у Літоўскай Рэспубліцы быў акружаны пашанай,

першы прэзідэнт Літвы Антанас Смятона выразіў беларусам падзяку за іх удзел у барацьбе за

літоўскую незалежнасць.»

Томаш Блашчак, доктар гісторыі, Універсітэт Вітаўта Вялікага:

«Ад пачатку фармавання Войска Літоўскага ў лістападзе 1918 г. розныя беларускія (гудзкія)

падраздзяленні былі важнай часткай яго структуры. Беларусы разам з прадстаўнікамі іншых

меншасцяў служылі і актыўна ўдзельнічалі ў баёх вайны за незалежнасць Літвы: у 1919–1920 гг.»

Гінтаўтас Сургайліс, гісторык, публіцыст і даследчык гісторыі Літоўскай арміі:

«Беларускія салдаты пакінулі яркі след у гісторыі Літвы. Гэта была агульная барацьба за свабоду і незалежнасць Літвы, літоўская зямля паліта крывёю беларускіх салдат. У барацьбе за незалежнасць загінула больш за 30 беларускіх дабравольцаў, каля двух дзесяткаў былі паранены, 51 – кавалер Крыжа Віціса».

Нам патрэбна 14 000 злотых для рэалізацыі праекта няўрадавай арганізацыі «Паліглот». Частка ад агульнай сумы ў 3700 еўра ўжо сабрана праз збор сродкаў у Літве. Сродкі будуць выкарыстаны для стварэння і ўстаноўкі мемарыяльнай дошкі, распрацаванай вядомым літоўскім скульптарам Кястуцісам Ланаўскасам.а таксама для прасоўвання гісторыі Беларускага асобнага батальёна ў Войску літоўскім.

Праект прайшоў этап гістарычнага даследавання і быў ухвалены неабходнымі літоўскімі ўстановамі.

Як вы можаце дапамагчы?

Кожнае ахвяраванне, нават самае маленькае, збліжае нас. да нашай мэты. Мы верым, што з вашай падтрымкай мы зможам адкрыць мемарыяльную дошку 23 лістапада 2025 года — у Дзень літоўскіх ваяроў.

Далучайцеся да нас і дапамажыце нам захаваць гэтую важную частку гісторыі!

PL

Utrwalamy historię Białorusinów broniących niepodległości Litwy. Wesprzyj upamiętnienie białoruskiego batalionu w Wojsku Litewskim.

Cel zbiórki: Instalacja pamiątkowej tablicy w Kownie na budynku koszar, w którym stacjonował Samodzielny Białoruski Batalion w latach 1920-1921.

W litewskim mieście Kowno stacjonował Samodzielny Białoruski Batalion – jednostka wojskowa wchodząca w skład międzywojennego Wojska Litewskiego. Żołnierze tego batalionu wyróżnili się w walkach przeciwko bolszewikom, a ich męstwo zostało docenione przez samego prezydenta Litwy, Antanasa Smetonę. Aż 51 żołnierzy otrzymało najwyższe litewskie odznaczenie – Krzyż Wielkiego Księcia Giedymina (Krzyż Pogoni).

Jesienią 2024 roku udało się zlokalizować dawne koszary batalionu. To właśnie w tym miejscu, w sercu Kowna, planujemy odsłonić pamiątkową tablicę, która upamiętni wkład Białorusinów w walkę o niepodległość Litwy.

Nazywam się Siarhiej Pelesa, jestem dziennikarzem białoruskim i polskim, pracuję w telewizji Belsat. Kuzyn mojego pradziadka Wiaczasłau “Chmara” Razumowicz był jednym z oficerów tego batalionu. Historia Samodzielnego Białoruskiego Batalionu jest również częścią mojej rodzinnej historii.

Dlaczego ta zbiórka jest tak ważna?

• Prawda historyczna: Upamiętnienie batalionu to krok w stronę rzetelnego przedstawienia wspólnej historii białorusko-litewskiej. To symbol braterstwa i solidarności w obliczu wspólnego zagrożenia, zarówno wtedy, jak i dzisiaj.

• Współczesny przekaz: Tablica będzie ważnym symbolem wzajemnego zrozumienia i współpracy między narodami, co jest kluczowe w dzisiejszych czasach.

• Symboliczne miejsce: To jedno z nielicznych miejsc w Litwie upamiętniających wspólne walki. Stanie się punktem orientacyjnym dla wszystkich, którzy cenią wolność i pamięć o bohaterach.

Inicjatywę wsparli:

Veranika Vyhouskaya, dyrektorka organizacji pozarządowej Polyglot Language Organization.":

"Mieszkam w Kownie od 2021 roku. W tym czasie poznałam Białorusinów z Kowna, z którymi założyliśmy Białoruską Siabrynę [pol. Wspólnotę]. Bardzo kocham litewski język i kulturę i uważam, że Białorusini mają wiele do nauczenia się od Litwinów. Jedną z tych rzeczy jest szacunek do własnej historii i swoich bohaterów. Uważam, że instalacja tablicy pamiątkowej na terenie byłych koszar SamodzielnegoBiałoruskiego Batalionu w Kownie jest bardzo ważna dla porozumienia z litewskim społeczeństwem i przeciwdziałania dezinformacji. Główne przesłanie tego historycznego kroku to: Białorusini i Litwini przez wieki byli i pozostaną przyjaciółmi."

Rustis Kamuntavičius, profesor Uniwersytetu Witolda Wielkiego, dyrektor Instytutu Wielkiego Księstwa Litewskiego:

"Litwini i Białorusini od czasów średniowiecza walczyli ze wspólnymi wrogami. Najpierw z tymi, którzy atakowali z Zachodu, a później z tymi, którzy napierali ze Wschodu. Batalion białoruski to jeden z przykładów z XX wieku, który świadczy, że nawet nie mając wspólnego państwa, wspieramy się nawzajem w obliczu wspólnego zagrożenia."

Jauhien Krasulin, historyk białoruski mieszkający na Litwie: "Po wojnie z Sowietami, Batalion Białoruski w Republice Litewskiej był otoczony szacunkiem. Pierwszy prezydent Litwy, Antanas Smetona, wyraził Białorusinom podziękowanie za ich udział w walce o niepodległość Litwy."

Tomasz Błaszczak, doktor nauk historycznych, Uniwersytet Witolda Wielkiego:

"Od początku formowania Armii Litewskiej w listopadzie 1918 roku różne białoruskie pododdziały stanowiły ważną część jej struktury. Białorusini, wraz z przedstawicielami innych mniejszości, służyli i aktywnie uczestniczyli w walkach w wojnie o niepodległość Litwy."

Gintautas Surgailis, historyk, publicysta, badacz historii Armii Litewskiej:

"Białoruscy żołnierze pozostawili wyraźny ślad w historii Litwy. Była to wspólna walka o wolność i niepodległość Litwy. Litewska ziemia została przelana krwią białoruskich żołnierzy. W walce o niepodległość zginęło ponad 30 białoruskich ochotników, około dwudziestu zostało rannych, a 51 było kawalerami Krzyża Pogoni (Vytis)".

Do realizacji projektu organizacji pozarządowej Polyglot language organization potrzebujemy 14000 zł. Część środków z ogólnej kwoty 3700 euro już została zebrana przez zbiórkę na Litwie. Środki zostaną przeznaczone na wykonanie i instalację tablicy, zaprojektowanej przez znanego litewskiego rzeźbiarza Kęstutisa Lanauskasa, a także na wypromowanie historii Samodzielnego Batalionu Białoruskiego w Wojsku Litewskim. 

Projekt przeszedł etap badań historycznych i został uzgodniony w niezbędnych litewskich instytucjach.

Jak możesz pomóc?

Każda, nawet najmniejsza, wpłata przybliża nas do celu. Wierzymy, że dzięki Waszemu wsparciu uda nam się odsłonić tablicę 23 listopada 2025 roku – w Dniu Żołnierzy Litewskich.

Dołącz do nas i pomóż nam ocalić tę ważną część historii!